Tema meseca juna povodom Svetskog dana zaštite životne sredine
5.juna 2007.
MONITORING ŽIVOTNE SREDINE JEZERA PALIĆ U 2006. GODINI: ISPITIVANJA VODE, MULJA I VAZDUHA

Jezero Palić predstavlja nestabilan ekosistem sa velikom količinom mulja koja u značajnoj meri utiče na kvalitet vode. Uznapredovao proces eutrofizacije rezultat je intenzivnog antropogenog uticaja na ovo prirodno dobro.
Analizom rezultata fizičko-hemijskih ispitivanja parametara koji su pokazatelji organskog opterećenja može se ustanoviti da je ono i dalje veoma visoko.
Prosečne vrednosti biohemijske potrošnje kiseonika u vodi turističkog dela jezera su iznad granice propisane Uredbom za IV klasu i veoma su bliske vrednostima za prvi sektor jezera, odnosno dostižu nivo koji se može detektovati u prečišćenim otpadnim vodama grada. Ovi pokazatelji kvaliteta vode jezera ukazuju na izuzetno visoko organsko opterećenje. Teško biološki degradabilne organske materije ukazuju na značajan uticaj otpadnih voda na kvalitet jezerske.
Koncentacije nutrijentnih materija su značajan pokazatelj kvaliteta vode. Prosečne koncentracije svih oblika azota niže su u odnosu na prethodnu godinu, ali prisutan je trend povećanja prosečnih vrednosti ortofosfata i ukupnog fosfora u vodi jezera Palić u odnosu na dosadašnji višegodišnji ispitivani period. Fosfor se smatra najkritičnijim faktorom rasta u vodama. Visoke koncentracije fosfora stimulišu rast fotosintetskih vodenih mikro- i makro- organizama, pogoduju velikoj organskoj produkciji sa svim negativnim posledicama po jezero.
Količine otpadnih voda koje dolaze na prečistač i daleko premašuju njegov kapacitet, prekomerno opterećuju jezero. Vreme zadržavanja je značajno skraćeno te se ne ostavlja mogućnost za prirodno prečišćavanje vode. Ovo potvrđuje i veliki broj parametara čije su vrednosti ujednačene u vodi sva četiri sektora. Osim toga, kretanje vode dovodi do pokretanja mulja, oslobađanja toksičnih gasova iz mulja i intenziviranja redukcionih procesa.

Biološka produkcija izražena kroz količinu hlorofila “a” pokazuje da je većim delom godine turistički deo jezera eu-politrofan, sa prolećnim i jesenjim skokovima u politrofiju. Ukupan broj vrsta u jezeru je na nivou prethodne godine. Kvantitativna zastupljenost prisutnih razdela ukazuje na dominaciju Cyanophyta, sa tendencijom smanjenog prisustva algi iz razdela Bacillariophyta. Tokom 2006. godine registrovani su produženi periodi zadržavanja vodenog cveta, koji kao takvi podstiču nepovoljne životne uslove u hidroekosistemu. Progresivna dominacija Cyanophyta u fitoplanktonu četvrtog sektora potvrđuje već uočenu destabilizaciju i poodmaklu eutrofizaciju jezera. U odnosu na prethodnu godinu došlo je do značajnog smanjenja brojnosti zooplanktona.

Monitoring imisije sumpor-dioksida, čađi i azot-dioksida započet je februara 2006. godine, prvo na jednom mernom mestu, kod Ribarske barake na obali jezera, a od oktobra i na drugom lokalitetu, u centru Palića. Izmerene koncentracije sumpor-dioksida, čađi i azot-dioksida bile su ispod Pravilnikom propisanih graničnih vrednosti imisije za nastanjena kao i za nenastanjena i rekreativna područja.

Količine mulja u jezeru Palić, naročito u IV sektoru, su znatne. Ispitivanjem mulja ustanovljeno je da neorganske materije čine prosečno 83% na oba lokaliteta, a dominiraju soli kalcijuma, gvožđa, natrijuma i magnezijuma u obliku karbonata, sulfata, hlorida i sulfida. Koncentracije olova, hroma, bakra, cinka i nikla su unutar normalnih vrednosti za jezerski sediment.
U turističkom delu jezera tokom godine nije utvrđeno prisustvo faune dna. Negativne promene koje su se dešavale prethodnih godina rezultirale su potpunom eliminacijom makrozoobentosa na ovom lokalitetu.

Usporavanju eutrofizacije najviše bi doprinelo izmuljivanje jezera, kao i kontinualno napajanje vodom zadovoljavajućeg kvaliteta. Pošto jezero služi kao recipijent prečišćenih otpadnih voda, njihov kvalitet je od izuzetnog značaja. U cilju poboljšanja kvaliteta vode jezera, neophodno je unos nutrijenata svesti na minimum. Predstojeća rekonstrukcija Uređaja za prečišćavanje otpadnih voda, koja bi morala da obuhvati i kanalisanje i prečišćavanje otpadnih voda naselja Palić, trebalo bi da obezbedi vodu sa minimalnim sadržajem organskih materija, jedinjenja azota i fosfora. Ne može se zanemariti velika količina mulja sa visokim sadržajem organske materije, koji bi svakako trebalo ukloniti zbog pozitivnog efekta novog uređaja za prečišćavanje.