Svetski dan dece obolele od raka – 15. februar

           Svetski dan dece obolele od raka je ustanovljen 2002. godine od strane Međunarodne konfederacije Udruženja roditelja dece obolele od raka. Od tada se obeležava u više od 100 zemalja širom sveta. U Srbiji je ovaj datum postao deo nacionalnog Kalendara javnog zdravlja 2013. godine, na inicijativu udruženja roditelja i uz podršku Ministarstva zdravlja.

    Maligne bolesti su jedan od značajnih globalnih javnozdravstvenih problema današnjice, koje prema statističkim podacima predstavljaju drugi po učestalosti uzrok smrtnosti kod dece uzrasta od 0 do 14 godina, odmah iza povreda. Upravo zbog toga, obeležavanje ovog datuma ima za cilj da pažnju celokupne javnosti, stručne i opšte, usmeri ka važnoj misiji poboljšanja tretmana, nege, kvaliteta života, emocionalnih i socijalnih potreba dece obolele od raka, kao i njihovih najbližih.

     Maligna bolest kod dece čini od 0,4 do 4% svih malignih bolesti u opštoj populaciji širom sveta i vodeći je uzrok smrti dece i adolescenata uzrasta od 0 do 19 godina. U proseku se svake godine registruje 400.000 novoobolelih osoba, od kojih je više od dve trećine uzrasta do 14 godina.

     U Srbiji rak kod dece i adolescenata čini između 0,8 i 1,0% svih novoobolelih osoba u strukturi obolevanja od svih malignih bolesti. Svake godine u Srbiji se registruje u proseku više od 350 dece, oba pola između 0 i 19 godina, sa nekom vrstom maligniteta. Kao i u većini zemalja u razvoju, i u Srbiji je gotovo dve trećine novoobolele dece (63,7%) uzrasta do 15 godina.Četiri grupe bolesti, uključujući leukemije, tumore mozga, tumore koštano-zglobnog sistema i limfome, čine najčešće maligne bolesti u detinjstvu. Ove četiri grupe malignih oboljenja čine više od dve trećine (70,9%) svih maligniteta u detinjstvu. U proseku svake godine 43 dece starosti od 0 do 19 godina izgubi bitku sa ovom bolesti. Najčešći uzrok smrti u detinjstvu u Srbiji su tumori mozga, leukemije, tumori koštano-zglobnog sistema i limfomi. U strukturi umiranja od svih malignih bolesti više od dve trećine umrle dece (71,8%) je bilo u uzrastu do 15 godina. Najčešći razlog smrtnog ishoda kod dece u uzrastu do 15 godina, u malo više od polovine slučajeva (51,3%), su tumori mozga i leukemije. U uzrastu od 15 do 19 godina, u strukturi umiranja kod više od polovine najčešći uzrok smrti od maligniteta su tumori koštano-zglobnog sistema i leukemije.

     Uspeh lečenja i stopa preživljavanja dece obolele od raka zavisi od regiona i stepena ekonomske razvijenosti. U visokorazvijenim zemljama sveta stopa preživljavanja iznosi 80%, ali u pojedinim delovima sveta koji imaju slabije razvijene resurse iznosi svega 20%. Tim povodom je Svetska zdravstvena organizacija i Međunarodno udruženje za borbu protiv raka postavilo cilj da se do 2030. godine postigne eliminacija bola i patnje kod dece koja se bore protiv raka i da se preživljavanje dece sa bilo kojom dijagnozom raka u svetu poveća na 60%.

     U skladu sa preporukama Svetske zdravstvene organizacije i Međunarodnog udruženja za borbu protiv raka kod dece, trogodišnja kampanja (2021–2023) pod sloganom: ,,BOLJE PREŽIVLJAVANJE JE MOGUĆE” ima za cilj pokretanje šire društvene zajednice, kroz zajedničke akcije usmerene na ranu dijagnostiku raka, na odgovarajući medicinski tretman i lečenje bez bola i patnje, kao i na bolju dostupnost odgovarajućih lekova. Sve ovo će omogućiti da se udvostruče stope izlečenja i spasi milion dečjih života tokom sledećih deset godina.

     U cilju zaštite i unapređenja zdravlja jedne od najosetljivijih populacionih grupa, Institut za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut” sa mrežom okružnih instituta i zavoda za javno zdravlje se od početka aktivno uključio u obeležavanje ovog važnog datuma iz Kalendara javnog zdravlja.

Autor: Spec. dr med. Zorica V. Dragaš

Više informacija na: