OKTOBAR OBOJEN U ROZE  –  MEĐUNARODNI MESEC BORBE PROTIV RAKA DOJKE

Oktobar se obeležava širom sveta kao mesec borbe protiv raka dojke kako bi se skrenula pažnja na rasprostranjenost ove bolesti. Cilj obeležavanja je podizanje svesti o značaju prevencije i ranog otkrivanja raka dojke, kao i o palijativnom zbrinjavanju osoba obolelih od ove bolesti.

Rak dojke je trenutno vodeća maligna bolest kod žena, kako u razvijenim tako i u zemljama u razvoju. Rizik da oboli od karcinoma dojke ima svaka 8 do 12 žena. Prema dostupnim podacima u svetu svake godine od raka dojke oboli oko 1.670.000 žena, a oko 522.000 žena umre. Od ukupnog broja novoobolelih žena  u svetu 20 do 30% su mlađe od 50 godina, a oko 33% su starosti 50 do 64 godine.

Prema podacima Instituta za javno zdravlje Srbije “Dr Milan Jovanović Batut” iz 2012. godine u Srbiji je 4.417 žena obolelo od karcinoma dojke ili 25,5% obolelih žena od svih karcinoma. Iste godine 1663 žene su izgubile život zbog ove bolesti, odnosno 18,2%.

Prema podacima Registra za rak subotičkog Zavoda za javno zdravlje u 2013. godini je od raka ukupno obolelo 599 žena, a od raka dojke 143 žene (23,9%). U istoj godini je od raka umrlo 248 žena, a njih 31 od raka dojke (12,5%).

Veća smrtnost žena obolelih od raka dojke je u zemljama u razvoju zbog  dijagnostikovanja bolesti u kasnoj fazi, uglavnom zbog nedostatka svesti o potrebi ranog otkrivanja, kao i zbog nedostatka resursa u zdravstvenom sistemu. Kada se rak dojke otkrije u ranoj fazi uz adekvatnu dijagnostiku i lečenje, šanse za izlečenje i produžetak života su daleko veće nego u slučajevima kada se ova bolest otkrije u kasnoj fazi.

Najčešće pominjani faktori rizika za razvoj ove bolesti se dele na dve grupe: one na koje se ne može uticati (nasledna predispozicija, rana prva menstruacija, kasna menopauza, starenje...) i one na koje se može uticati (rađanje dece posle 30 godine, nepravilna ishrana, nedovoljna fizička aktivnost, gojaznost, konzumiranje alkohola i duvana...).

Mere prevencije su najbolji način borbe protiv malignih bolesti. Ono što svaki pojedinac može da uradi je da uklanja štetne faktore rizika i da usvaja pozitivna ponašanja. Redovne kontrole zdravlja su od vitalnog značaja jer vam pružaju šansu da na vreme i u ranoj fazi otkrijete eventualnu bolest, onda kada se još osećate potpuno zdravo i nemate nikakvih tegoba.

Naša zemlja sprovodi Nacionalni program za rano otkrivanje raka dojke prema decentralizovanom modelu od 2013. godine. U toku je prva godina II ciklusa realizacije organizovanog skrininga koji se sprovodi širom Srbije. Prema podacima Kancelarije za skrininge u toku 2015. godine (zaključno sa avgustom), skrining mamografija je urađena kod 20% zdravih žena Srbije starosti od 50 do 69 godina života i otkriveno je 75 karcinoma dojke. U Subotici je od januara do 30. septembra 2015. godine pozvano 4287 žena, a urađeno je 1609 mamografija. Kod 27 žena je postavljena sumnja na patološki proces i upućene su na dodatnu dijagnostiku u Sremsku Kamenicu. U Subotici je od 18. marta 2013. do 30. septembra 2015. godine ukupno pozvano 14145 žena što je oko 70% ciljne populacije. Na mamografski pregled je pristalo 5395 žena (38,2%), a mamografiju je uradilo 5058 žena (35,8%). Kod 96 žena je postavljena sumnja na patološki proces (2%).

Važno je da se žene ciljne populacije od 50 do 69 godina starosti obavezno odazovu na poziv za skrining mamografiju u okviru organizovanog nacionalnog skrininga na rano otkrivanje raka dojke. Trenutno se pozivaju žene rođene 1953. godine. Uz vašu pomoć, gotovo svaki slučaj raka dojke može biti sprečen! Odazovi se na skrining!
Prim. mr sc med Nada Kosić Bibić, spec. socijalne medicine, načelnik Centra za promociju zdravlja

• „Šta ćete danas uraditi za zdravlje vaših grudi?”