NACIONALNI DAN BORBE PROTIV RAKA DOJKE 20. MART

U cilju podizanja svesti javnosti i edukacije o značaju prevencije raka dojke, u Subotici će se po treći put obeležiti 20. mart kao Nacionalni dan borbe protiv raka dojke. Za obeležavanje je odabran prvi dan proleća što simbolizuje buđenje prirode i stvaranje novog života. Na nacionalnom nivou inicijativu pokreću Ministarstvo zdravlja Republike Srbije, Institut za onkologiju i radiologiju Srbije i Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“.

Rak dojke je vodeća maligna bolest kod žena, kako u razvijenim tako i u zemljama u razvoju. Rizik da oboli od karcinoma dojke ima svaka 8 do 12 žena. Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije u svetu svake godine od raka dojke oboli oko 1,67 miliona žena, a oko 522 hiljade umre. Prema podacima Instituta za javno zdravlje Srbije “Dr Milan Jovanović Batut” iz 2012. godine u Srbiji je 4.417 žena obolelo od karcinoma dojke ili 25,5% obolelih žena od svih karcinoma. Iste godine 1663 žene su izgubile život zbog ove bolesti, odnosno 18,2%.

Prema podacima Registra za rak subotičkog Zavoda za javno zdravlje u 2013. godini je od raka ukupno obolelo 599 žena, a od raka dojke 143 žene (23,9%). U istoj godini je od raka umrlo 248 žena, a njih 31 od raka dojke (12,5%).

Od ukupnog broja novoobolelih žena u svetu od 20% do 30% žena je mlađe od 50 godina, a oko 33% žena su starosti od 50 do 64 godine. Broj obolelih žena prema broju stanovnika u našoj zemlji jeste sličan drugim zemljama u okruženju. Prema broju umrlih žena na žalost, naša zemlja zauzima neslavno drugo mesto u Evropi, zbog dijagnostikovanja raka dojke u kasnoj fazi.

U Srbiji se u momentu postavljanja dijagnoze kod 2/3 žena bolest nalazi u odmaklom stadijumu. Tada je veličina tumora preko 2 cm, regionalno je proširen ili sa udaljenim metastazama. Uspešnost lečenja zavisi od proširenosti bolesti u trenutku postavljanja dijagnoze. Ako je bolest otkrivena u ranoj fazi onda je petogodišnje preživljavanje visoko, pa čak 6 od 7 žena ima šansu da živi duže od pet godina sa ovom bolešću. Ukoliko je bolest u metastatskoj fazi otkrivena, tada će samo jedna žena imati šansu za petogodišnje preživljavanje od njih 7.

Najčešće pominjani faktori rizika za razvoj ove bolesti se dele na dve grupe, na one na koje se ne može uticati (kao što su nasledna predispozicija, prva i poslednja menstruacija, starenje...) i one na koje se može uticati (kao što su rađanje dece posle 30 godine, dojenje dece, pušenje, fizička neaktivnost, nepravilna ishrana, hormonska terapija...).

Mere prevencije su najbolji način borbe protiv malignih bolesti. Ono što svaki pojedinac može da uradi je da uklanja štetne faktore rizika i da usvaja pozitivna ponašanja. Redovne kontrole zdravlja su od vitalnog značaja jer vam pružaju šansu da na vreme i u ranoj fazi otkrijete eventualnu bolest, onda kada se još osećate potpuno zdravo i nemate nikakvih tegoba.

Preporučuje se klinički pregled dojki kod lekara svake godine za žene posle 30 godine, a samopregled dojki jednom mesečno svim ženama od 20 godine života. Rutinski režim pregleda za žene bez simptoma i bez povećanog rizika podrazumeva mamografske preglede na 2 godine u dobu od 50 do 69 godine života. Žene sa povećanim rizikom za razvoj raka dojke imaju individualni režim pregleda koji podrazumeva ranije otpočinjanje mamografskih i ultrazvučnih pregleda, kraće intervale za kontrole, te dodatne metode pregleda u zavisnosti od faktora rizika.

Trenutno se organizovani Nacionalni skrining sprovodi u 50 opština Srbije radom stacionarnih i mobilnih mamografa. Otkriveno je 290 karcinoma u ranoj fazi kod žena koje nisu imale nikakvih simptoma i koje se, najverovatnije u ovom periodu, ne bi obratile lekaru. Žene su posle dodatne dijagnostike dobile adekvatnu terapiju, dalje praćenje i lečenje.

Važno je da se žene ciljne populacije od 50 do 69 godina starosti obavezno odazovu na poziv za skrining mamografiju u okviru organizovanog skrininga ranog otkrivanja raka dojke. Uz vašu pomoć, gotovosvaki slučaj raka dojke može biti sprečen!Pridružite se kampanji!

Prim. mr sc med. Nada Kosić Bibić, spec. socijlane medicine, koordinator za skrininge