Svetski dan zdravlja daje jedinstvenu priliku za zajednice širom sveta da se na jedan dan udruže i promovišu aktivnosti koje mogu da unaprede zdravlje. Ove godine tema je povišeni krvni pritisak (hipertenzija), a slogan je “Arterijska hipertenzija – od prevencije do rehabilitacije“. Hipertenzija je u fokusu Svetskog dana zdravlja 2013. godine zbog velikog javnozdravstvenog značaja i velike učestalosti teških posledica, od kojih su najvažnije srčani i moždani udar, ali i bubrežna insuficijencija.
       Specifični ciljevi ovogodišnje kampanje su:
• unapređenje znanja o značaju hipertenzije u strukturi oboljevanja i umiranja stanovništva
• podizanje svesti o uzrocima i posledicama, kao i mogućnostima prevencije
• podizanje svesti o važnosti zdravog okruženja u cilju promocije zdravih stilova ponašanja
• unapređenje znanja o najznačajnijim programskim aktivnostima i multisektorskoj saradnji u promociji  i prevenciji arterijske hipertenzije kod stanovništva Republike Srbije.
      Normalna vrednost arterijskog krvnog pritiska je 120/80 mmHg, a krvni pritisak iznad 140/90 mmHg je povišen. Hipertenzija (povišen krvni pritisak) je najučestalija bolest srca i krvnih sudova, i uzrok je za nastanak više od polovine svih kardiovaskularnih bolesti. U Srbiji približno 47% odraslog stanovništva ima hipertenziju, odnosno svaki drugi odrasli muškarac i 2/5 odraslih žena. Međutim, prema rezultatima istraživanja zdravstvenog stanja odraslog stanovništva Srbije, iz 2006. godine, skoro polovina ispitanika nije bila svesna da ima povišene vrednosti krvnog pritiska. Takođe, više od polovine onih koji znaju da imaju hipertenziju nisu uzimali antihipertenzivnu terapiju zbog nedostatka finansijskih sredstava, ali i stava da im terapija nije potrebna. 
     Faktori rizika za nastanak hipertenzije uključuju duvanski dim, nepravilnu ishranu, fizičku neaktivnost, gojaznost i neregulisani hronični stres. U kategoriji svakodnevnih potrošača duvanskih proizvoda je 30% ženskog i 38% muškog dela stanovništva u Srbiji, kao i 20% odnosno svaka peta mlada osoba uzrasta od 15 do 19 godina. Velik broj ljudi, pogotovo dece, je u svom životnom prostoru izložen udisanju duvanskog dima. Nedovoljno je fizički aktivno 68% stanovnika, 20% stanovnika ne razmišlja o zdravlju prilikom izbora namirnica, a skoro svaki drugi stanovnik Srbije jede ribu manje od jednom nedeljno. Prema potrošnji voća, povrća ili mlečnih proizvoda nalazimo se na začelju, a prema potrošnji cigareta ili alkohola na vrhu lestvice evropskih naroda. Nasuprot tome stoji dobro poznata, naučno potvrđena, činjenica da određenim načinom života, koji često podrazumeva i određene promene, svaka osoba može da utiče na spoljašnje faktore rizika. Loša ekonomska situacija nije uvek i u  svemu prepreka, kada se stvara zdrav način života koji uključuje navike koje su u korist zdravlja.
    Vlada Republike Srbije je 2010. godine usvojila Nacionalni program prevencije i kontrole kardiovaskularnih bolesti u Republici Srbiji do 2020. godine, čiji se glavni ciljevi odnose na: značajno smanjenje obolevanja i umiranja stanovnika u Republici Srbiji od kardiovaskularnih bolesti, kao i na poboljšanje kvaliteta života obolelih i smanjenje nejednakosti u zdravlju. Integrisana akcija društva treba da bude usmerena na faktore rizika i socijalno-ekonomske odrednice zdravlja, ali i na jačanje zdravstvenog sistema Republike Srbije, kako bi bio u stanju da odgovori na sve veće opterećenje stanovništva kardiovaskularnim bolestima. Kompetentan odgovor zdravstvenog sistema u oblasti prevencije, kontrole, lečenja i rehabilitacije predstavlja veliki izazov za zdravstveni sistem kako u svetu tako i u našoj zemlji.

Ako bismo želeli da izvedemo najvažnije zaključke u vezi sa temom, onda su oni sledeći:
* Način života i navike utiču na visinu TA, tako je moguće sprečiti povišeni pritisak kao što    je moguće provocirati nastanak;
            * Visinu TA treba redovno kontrolisati;
            * Važno je što pre otkriti oboljenje, i time sprečiti ili usporiti nastanak komplikacija;
            * Povišeni TA treba pravilnim lečenjem dovesti do normalnih vrednosti, i to održavati;
* Uspešno lečenje podrazumeva punu saradnju osobe, koja će u korist lečenja primenjivati određeni režim života i isključiti poznate rizike!
 Tako se zatvara začarani krug uzroka i posledica, a poruka je jednostavna: Neka zdrav način života bude izbor, zdrav životni stil da bismo bili zdravi i vitalni, a nikako ne obaveza zbog mogućnosti ili uslova za uspešno lečenje povišenog krvnog pritiska, ili neke druge bolesti. 
U Severnobačkom okrugu je 2012. godine ukupno umrla 2631 osoba (1341 muškog i 1290 ženskog pola), a od bolesti srca i krvnih sudova 1459 osoba (673 muškog i 786 ženskog pola). Udeo bolesti srca i krvnih sudova u ukupnoj smrtnosti stanovništva SBO je 2012. godine 55,45%. Kada se smrtnost stanovništva Severnobačkog okruga posmatra prema polu podaci pokazuju: da je u muškom delu stanovništva udeo umiranja od bolesti srca i krvnih sudova u ukupnoj smrtnosti 50,2% a da je u ženskom delu stanovništva taj udeo 61%.
Praćenjem podataka za Severnobački okrug u 2012. godini uočava se da učestalost umiranja od bolesti srca i krvnih sudova raste proporcionalno sa starenjem. U starosnoj kategoriji 70-79 godina umrlo je 407 osoba (203 muškog i 204 ženskog pola), i u starosnoj kategoriji 80-89 godina umrlo je 586 osoba (202 muškog i 384 ženskog pola). Zanimljivo je istaći da je do 70 godina života učestalost smrtnog ishoda veća kod osoba muškog pola. U starosnoj kategoriji 60-69 godina umrlo je 211 osoba (146 muškog i 65 ženskog pola).

Najučestalije dijagnoze u grupi bolesti srca i krvnih sudova su bile:

• Ateroskleroza ili zakrečenje krvnih sudova (303 osobe su umrle, udeo je 21%)
• Kardiomiopatija ili oboljenje srčanog mišića (275 osoba je umrlo, udeo je 19%)
• Hipertenzija ili povišen krvni pritisak (238 osoba je umrlo, udeo je 16%)
• Hronična ishemijska bolest srca (151 osoba je umrla, udeo je 10%)
• Infarkt mozga (136 osoba je umrlo, udeo je 9%)

       Ovih pet bolesti čini 75% smrtnih ishoda, odnosno ukupne smrtnosti od bolesti srca i krvnih sudova stanovništva Severnobačkog okruga, 2012. godine.

Autor: Dr Zorica V. Dragaš, Specijalista socijalne medicine