Svetski dan dece obolele od raka obeležava se i u našoj zemlji, 15. februara. Procenjuje se da u Srbiji svake godine od nekog karcinoma odnosno raka oboli od 300 do 350 najmlađih. Prema podacima Srbija se ne razlikuje u odnosu na svetsku statistiku. Savremena terapija, uz uslove lečenja u našoj zemlji, omogućava izlečenje više od dve trećine obolelih. Postoje oblici raka koje još uvek nije moguće izlečiti, ali savremena nauka u mnogim slučajevima može da uspori tok bolesti i produži život. U Americi i ekonomski razvijenim zapadnim zemljama procenat izlečenja (preciznije rečeno 5 godišnjeg preživljavanja) je i do 80 %. U nerazvijenim zemljama preživljavanje je daleko manje i iznosi 20% ili samo 10%, pošto je teško obezbediti kvalitetan pristup informacijama, ranoj dijagnozi, nezi i lečenju. Kod dece se najčešće javljaju leukemija, limfomi, tumori mozga, rak bubrega, mekih tkiva i kostiju. Lečenje malih onkoloških pacijenata u našoj zemlji se sprovodi prema određenom protokolu i nema liste čekanja za zračenje.
      U Srbiji se organizovani sistematski nadzor nad zdravljem, u cilju ranog otkrivanja oboljenja, sprovodi u domovima zdravlja kroz preventivne i kontrolne preglede u periodu od rođenja, pa do kraja redovnog školovanja. Pored toga važno je roditeljima i deci pružiti odgovarajuću informaciju da bi obratili pažnju, zatim i prepoznali rane znake (upozorenja) bolesti kao što su određene promene i uporni simptomi. Tada je neophodno potražiti medicinsku pomoć, i ne gubiti dragoceno vreme.     
      Najznačajniji i najprošireniji spoljašnji faktor rizika za razvoj raka je duvanski dim, odnosno smeša hemijskih supstanci koja se udiše i koja je toksična, kancerogena, radioaktivna, mutagena i koja stvara zavisnost. Stručnjaci Svetske Zdravstvene Organizacije dovode u vezu 35% svih maligniteta sa duvanskim dimom, i to na osnovu brojnih istraživanja koja su sprovedena i sprovode se širom sveta. Poremećaji zdravlja i bolesti - među kojima i rak - dolaze posledično, a mogli bi se sprečiti lako i jednostavno: isključivanjem duvanskog dima iz života svake osobe, žena u drugom stanju, novorođenčadi, beba, dece...Svi sastojci duvanskog dima, koji se udišu, iz krvi buduće majke prelaze u krv ploda. Ovome obavezno treba dodati da razvoj i sazrevanje organa nisu rođenjem završeni, pa su zato život i zdravlje tek rođenih i najmlađih najugroženiji! Imunološki sistem, odnosno odbrambeni sistem organizma, fiziološki sazreva do kraja druge godine života, i ima izuzetan značaj za sprečavanje raka. Prema rezultatima anketnog ispitivanja u Severnobačkom okrugu izloženost dece/učenika duvanskom dimu u kući/stanu je 60%, dakle još uvek je veoma visoka. Anketiranje određenih ciljnih grupa je obavljeno u novembru i decembru 2012. godine, prema utvrđenoj metodologiji.  
   Veoma je lako zaključiti da primarna prevencija, odnosno sprečavanje nastanka raka u dečjem uzrastu ima nemerljiv značaj, i uvek je to tako – kada se bolesti sagledavaju. Potrebno je da se ljudi pokrenu u korist svog zdravlja i zaštite zdravlja svog potomstva, a kada se radi o isključivanju duvanskog dima zbog dokazanog rizika za nastanak raka onda je to moguće učiniti i ne košta ništa!  

U SBO je za prvih jedanaest meseci 2012. god. umrla jedna osoba, u starosnoj grupi do 18 godina, sa dijagnozom Morbus Hodgkin (Hočkinova bolest).

Autor: Dr Zorica V. Dragaš, specijalista socijalne medicine