HEPATITIS

O hepatitisu...
Hepatitis je zapaljenski proces u jetri, poznatiji u narodu kao žutica, i može biti akutanog ili hroničnog toka. Kada su uzrok zapaljenja virusi onda se radi o zaraznoj žutici ili infektivnom hepatitisu koji se prenosi na različite načine. Virusi hepatitisa A, B, C i D su najučestaliji i najpoznatiji uzročnici bolesti, koji se mogu preneti preko nečistih ruku, kontaminirane vode i hrane, zatim preko krvi i telesnih tečnosti kao i vertikalnim prenosom sa majke na plod. To su putevi širenja, a način nastanka zavisi od virusa koji je uzročnik, pa tako hepatitis može nastati kao fekooralna, krvno ili polno prenosiva infekcija. Obavljanje određenih profesija (na primer zdravstveni radnici) nosi u sebi povećani rizik infekcije ovim virusima. Ne zarazni hepatitis najčešće nastaje zloupotrebom alkohola, a može nastati i posle primene određenih lekova. Posledice hepatitisa mogu fibroza i ciroza jetre, i može se razviti nedovoljna funkcija jetre, odnosno  insuficijencija. Rak jetre, najčešće hepatocelularni, je takođe posledica hepatitisa od koje godišnje u svetu umire oko 1.200.000 ljudi.
Inkubacija
Inkubacija, odnosno vreme razvoja bolesti, je različita, i može biti od 15 dana do pola godine (hepatitis C i D).
Simptomi...
Postoje specifični i nespecifični simptomi i znaci hepatitisa. Od nespecifičnih najpoznatiji i najvažniji su sledeći: umor, malaksalost, temperatura, groznica, gubitak apetita, mučnina, mogući su bolovi u zglobovima i mišićima, zatim bolovi u gornjem delu abdomena (trbuha). Specifični ili tipični znaci za hepatitis su bolovi ispod desnog rebarnog luka, uvećanje jetre, žutica, žuta boja beonjača, tamno obojena mokraća, bela stolica, ponekad pojava proliva... Odrasle osobe češće imaju simtome bolesti nego deca, ali je moguće da u nekim slučajevima bolest protiče bez simptoma (asimptomatski) ili atipično, pogotovo hronični hepatitis. Tada osoba ne zna da je bolesna, i tok bolesti postaje neizvesniji i mogu se pojaviti komlikacije.
Najučestaliji znaci hepatitisa prouzrokovanog etanolom, koji je glavni sastojak alkoholnih pića, su: malaksalost, uvećanje jetre (hepatomegalija), nakupljanje tečnosti u trbuhu (ascites), žutica (žuto prebojena koža), žuto prebojene beonjače, poremećaj funkcije jetre različitog stepena sve do terminalne insuficijencije. Težina bolesti, koja nema infektivnu prirodu, je različita.
Prevencija...
Osnovne mere primarne prevencije bolesti su sledeće: primena vakcine, održavanje lične higjene i higjene ruku uvek na visokom nivou, korišćenje isključivo ličnog pribora za higjenu, održavanje higjenske ispravnosti vode i hrane, kao i posuđa, zatim izbegavanje promiskuitetnog i rizičnog seksualnog ponašanja tako što se pribegava “zaštićenim odnosima“, dalje je potreban izuzetan oprez kod tetoviranja i pirsinga, kod manikira i pedikira, zatim je prevencija narkomanije neophodna i obavezno ne korišćenje “zajedničkih igala i špriceva“.
Rizične grupe
Rizične grupe stanovništva, odnosno osobe koje imaju povećani rizik nastanka hepatitisa su svi oni koji žive sa obolelom osobom i u lošim higjenskim uslovima, zatim osobe koje nemaju pravilne higjenske navike, promiskuitetno i seksualno rizično se ponašaju, intravenski narkomani i oni koji zloupotrebljavaju alkohol. p
Dijagnostika i lečenje
Anamneza sa prisutnim simptomima i klinički pregled kojim se utvrđuju znaci bolesti će uz pomoć drugih savremenih metoda pregleda i korišćenje pouzdanih laboratorijskih testova omogućiti postavljanje dijagnoze, odnosno utvrđivanje bolesti. Lečenje je često dugotrajno, ali može biti uspešno. Potrebno je naglasiti da samo  medikamentozno lečenje (lekovima) nije dovoljno, već ono mora biti u sklopu određenog, najčešće promenjenog, načina života koji podrzumeva odgovarajuću ishranu, isključivanje alkohola, kontrolisanu fizičku aktivnost, noćni san i odmor kao i druge mere.
Put i način prenošenja hepatitisa prouzrokovanog virusima, kao krvno prenosive i polno prenosive infekcije, izdvaja rizične kategorije stanovništva, isto kao i hepatitis prouzrokovan alkoholom pošto je direktno povezan sa načinom života i navikama osobe. Zbog ovoga, kao iz zbog sve veće učestalosti i proširenosti  (pogotovo među mladim ljudima) ova bolest postaje javno zdravstveni problem svuda u svetu, i kod nas, te dobija svoje mesto u Međunarodnom i Nacionalnom kalendaru zdravlja.

Autor: Dr Zorica V. Dragaš, Specijalista socijalne medicine