Svetski dan bubrega se obeležava u više od 100 zemalja širom sveta na inicijativu Međunarodnog društva za nefrologiju i internacionalnog Udruženja Fondacija za bubreg.
Cilj obeležavanja je podizanje svesti javnosti o važnosti bubrega, organa koji ima ključnu ulogu u održavanju života i upoznavanje sa činjenicama da su bolesti bubrega česte, da mogu biti teške i opasne po život ali i izlečive. Bolesti bubrega je moguće na vreme dijagnostikovati, a kontrola krvnog pritiska i pregledi uzorka mokraće i krvi mogu otkriti rane znake bubrežne bolesti. Istovremeno ljudi treba da znaju najvažnije: moguće je smanjivati rizik za razvoj ovih bolesti, a od faktora rizika za oboljevanje najvažniji su šećerna bolest i povišen krvni pritisak (dijabetes melitus i hipertenzija). U tom smislu je proklamovano osam zlatnih pravila, kojih se treba pridržavati i koja glase:
   1. Budite fizički aktivni
   2. Redovno kontrolišite nivo šećera u krvi
   3. Kontrolišite krvni pritisak
   4. Hranite se pravilno i održavajte normalnu telesnu težinu
   5. Uzimajte dovoljne količine tečnosti
   6. Prestanite sa upotrebom duvana
   7. Ne uzimajte lekove koji nisu propisani receptim
   8.Obavljajte preventivne preglede jednom u godini, i redovno kontrolišite bubrege         ukoliko imate jedan ili više poznatih faktora rizika.
   Bolesti bubrega čine veliku grupu oboljenja, različitog uzroka, toka, kliničke slike i prognoze. Najčešće su izazvane infekcijama, metaboličkim poremećajima, toksinima i drugim uzrocima, a manifestuju se kao različite upale bubrega i kao akutno, odnosno hronično smanjena funkcija bubrega (bubrežna insuficijencija). Zbog bolesti bubrega u našoj zemlji se lekaru opšte medicine obrati u proseku 22.000 osoba godišnje, i bolnički se leči oko 15.000 ljudi. U ukupnoj patologiji bubrega primarne bolesti imaju udeo od oko 30%, a svi drugi slučajevi oboljevanja nastaju sekundarno kao komplikacije ili posledice drugih bolesti, a najvažnije su šećerna bolest i povišen krvni pritisak. Od bubrežnih bolesti u Srbiji godišnje umre približno 1.650 osoba. U Severnobačkom okrugu je 2011. godine od bolesti bubrega umrlo 26 osoba (14 ženskog pola), a renalna insuficijencija ili otkazivanje rada bubrega je bila uzrok kod 85% umrlih. U stadijum terminalne bubrežne insuficijencije (otkazivanja funkcije bubrega) sprovodi se dijaliza ili se transplantira bubreg. Od svih osoba koje idu na dijalizu četvrtina ima šećernu bolest, a transplantacija bubrega znači presađivanje organa, koji se može dobiti od živih ili umrlih osoba (kadaverična transplantacija). Koji način transplantacije će biti izabran zavisi od brzine pronalaženja odgovarajućeg odnosno kompatibilnog organa.           
    Prema aktuelnim podacima iz IZJZ Srbije na  listi čekanja za transplantaciju bubrega nalazi se 738 osoba. Transplantacija bubrega se u Srbiji obavlja u pet zdravstvenih centara, a tokom 2011. godine od ukupno transplantiranih 59 bubrega, 49 je uzeto od umrlih donora ili davalaca.    
    Transplanatacija ili presađivanje organa danas je u svetu i kod nas prihvaćen, i uspešan način lečenja bolesnika kod kojih je iz bilo kojeg razloga došlo do nepovratnog otkazivanja rada (funkcije) pojedinog za život neophodnog organa. Iako je tako - svakog dana 18 osoba na Planeti umre čekajući bubreg, jetru, srce, pluća... Najbolje rezultate u svetu ima Španija, kao jedina zemlja u kojoj se lista čekanja na transplantaciju neprestano smanjuje. Španija ima oko 35 donora (davalaca) organa na milion stanovnika, dok naša zemlja prema statističkim podacima ima manje od 5 na milion stanovnika. Iako se mnogo toga promenilo i poboljšalo u ovoj oblasti, Srbija se i dalje nalazi na začelju po broju obavljenih intervencija, ali i zaveštanih organa građana. Kada govorimo o transplantaciji bubrega treba reći da sa transplantiranim bubregom bolesnik ima šansu za dvostruko duži život nego pri lečenju hemodijalizom, i kvalitet života transplantiranog bolesnika je neuporedivo bolji. Ekonomski razlozi su takođe veoma značajni. Lečenje dijalizom godišnje košta državu oko 16 000 evra po bolesniku, dok je cena lečenja transplantiranog bolesnika istovetna samo za prvu godinu nakon transplantacije, a potom se značajno smanjuje. Kakvo je raspoloženje naše javnosti u odnosu na zaveštanje organa? Prema nekim anketama: Gotovo svi građani su spremni da doniraju ili poklone organ svom detetu kad bi to bilo moguće, oko 80 od sto bi to učinilo za supružnika, a 77 od sto bi to uradilo za nekog iz svoje bliže porodice – roditelja, brata, sestru. Istraživanja još pokazuju da bi prijateljima ili nekom iz dalje rodbine drastično manje ljudi pomoglo na ovaj način – oko 40 odsto populacije.
   Često se postavlja pitanje: Ko može biti donor? Može biti svaki pojedinac koji je doživeo moždanu smrt, dakle stanje u kome postoji utvrđeno nepovratno oštećenje moždanog stabla u kome se nalaze vitalni centri tj. centri za disanje i srčani rad, i ako je utvrđeno da su određeni organi zdravi. Procena je da se to mesečno dogodi kod 50 građana u našoj zemlji. To su sve potencijalni davaoci organa, jer kad bi njihova rodbina dala saglasnost za presađivanje organa, mnogo bi života bilo spaseno i lista bolesnika koji čekaju na presađivanje bubrega bi počela značajno da se smanjuje. Organi se uzimaju dok srce još kuca i postoji cirkulacija koja se održava lekovima i infuzijama, iako je mozak mrtav. Tada su rezultati bolji nego kada se organi uzimaju naknadno. U tom smislu je prethodna opredeljenost osobe koja je doživela moždanu smrt da bude potencijalni donor veoma značajna, jer olakšava najbližoj rodbini da donese odluku o saglasnosti za donaciju, za davanje organa, u najtežim trenucima kada gubi blisku i voljenu osobu. Treba podvući i to je nedvosmisleno da bez saglasnosti najbliže rodbine i pored postojanja donorske kartice, donacija organa nije moguća. Takođe treba izneti da je svaki potencijalni davalac organa ujedno i potencijalni primalac. Sa produžavanjem životnog veka, verovatnoća da bi pojedincu bila potrebna translapntacija organa kao vid lečenja ili održavanja života veća je nego verovatnoća da bi zbog moždane smrti pojedinac mogao biti potencijalni donor.
    Koordinator za transplantaciju na nivou Vojvodine je Dr Tatjana Stojšić, subspecijalista nefrolog subotičke bolnice. Koordinator za transplantaciju, između ostalog, ima zadatak da koordinira rad ekipa koje moraju biti potpuno nezavisne i van međusobnog kontakta radi izbegavanja međusobnog upliva u rad koji podrazumeva ustanovljavanje kliničke smrti osobe, eksplantaciju, transplantaciju i sve ostalo što je potrebno.
   Subotica je planirana da u okviru donorske mreže Vojvodine postane eksplanatacioni centar za sve bolesnike kod kojih se nedvosmisleno utvrdi stanje moždane smri.   Najčešće su to bolesnici koji su imali kranijalnu traumu u saobraćaju (povredu glave) ili su imali obilno
moždano krvarenje. Radi se o bolesnicima kod kojih je došlo do nepovratnog oštećenja vitalnih funkcija moždanog stabla, ali se održavaju u životu još izvesno vreme uz potporu aparatima. Preduslovi koje Eksplantacioni centar treba da ispuni su: da se formira specijalno obučen tim za eksplantaciju organa sa dobro razvijenom službom za anesteziju i reanimaciju (što je u završnoj fazi), da se obezbedi zaživotno održavanje cirkulacije i srčanog rada do momenta eksplantacije, kao i zastupljenost svih metoda za nedvosmisleno utvrđivanje moždane smrti (scintigrafija mozga, transkranijalni dopler...) zatim hiruški tim obučen za pravilnu eksplantaciju organa da bi se maksimalno sačuvala njihova vijabilnost, kao i uslovi za skladištenje i transport ovih organa.                             
  Na kraju treba dodati da nijedna od velikih svetskih religija ne osporava presađivanje organa i ne protivi se, a Vladika Bački Irinej, između ostalog, kaže: "Najvažniji uslov je da primalac i davalac postupaju slobodno i dobrovoljno".

Autor: dr Zorica V. Dragaš, Specijalista socijalne medicine