srpski  |  magyar  |  english      
  o nama  |    Organizacija i rukovodjenje  |    Aktuelna dogadjanja  |    Kontakt  | 


Svetski dan hronične opstruktivne bolesti pluća

Atipične pneumonije

Autor: dr Nebojša Bohucki

         Dugo vremena je u medicini vladalo mišljenje da su bakterije jedini i isključivi uzročnici pneumonija. Zahvaljujući svom specifičnom toku, pneumonije su bile jednostavne za dijagnostikovanje, a i uzročnici su se jednostavno otkrivali.
          Međutim, za neke pneumonije nije bilo moguće dokazati uzročnike. Isto tako, bilo je primećeno da određene pneumonije imaju drugačije kliničke nalaze i znakove bolesti, te su upravo zbog drugačijih, atipičnih karakteristika, i nazvane atipične pneumonije.
         U objašnjenju uzroka atipičnih pneumonija svakako da su ključnu ulogu odigrala otkrića novih bolesti i njihovih uzročnika, u okviru kojih su se ove pneumonije i javljale. Novootkriveni uzročnici bili su kako virusi, tako i mikroorganizmi koji su zbog nekih svojih osobina (male dimenzije i /ili intracelularni položaj) bili na prelazu između virusa i bakterija (hlamidije, rikecije, mikoplazme). Zbog toga je jedno vreme kao sinonim za atipične pneumonije bio korišćen i izraz nebakterijske pneumonije.

         Danas se kao najčešći uzročnici atipičnih pneumonija navode:

A) bakterije:

Mycoplasma pneumoniae
Chlamydia psittacii  (psitakoza)
Coxiella burnetti  (Q-groznica)

B) virusi:       

Virus influence (tip A i B)
Virus parainfluence (tip 1 i 3)
Adenovirusi (tip 1,3 i 7 u dece, i tip 4,7,21 u odraslih)
Respiratorni sincijalni virus (RSV)
Coxsackie -virusi
ECHO virusi
Rinovirusi

         S obzirom na ovako  velik i raznovrstan broj uzročnika jasno je da postoje međusobne razlike (klinički tok, prognoza, terapija i dr.) u etiološki različitim atipičnim pneumonijama.
Ipak, uz izvesne rezerve, može se ukazati na neke zajedničke karakteristike:

         upalni proces je primarno u intersticijumu;
         specifičan Rtg nalaz, kojim se otkrivaju mnogo veće pneumonične promene nego što odgovara kliničkom nalazu;
         početak je obično polagan, opšti simptomi su srednje teški i polako se pojačavaju, da bi se krajem prve nedelje razvili respiratorni simptomi i nalaz na plućima;
         normalna ili malo ubrzana sedimentacija eritrocita, i normalan ili tek nešto povišen broj leukocita.

         Kada je reč o virusnim atipičnim pneumonijama, jasno je da i neki drugi virusi, osim gore navedenih, mogu prouzrokovati ovaj sindrom (CMV, Varicella, Morbilli i dr.), ali je mnogo češća pojava da virusi otvore put sekundarnoj bakterijskoj infekciji.
         Bakterijske atipične pneumonije leče se uglavnom tetraciklinima ili eritromicinom u trajanju od 2-3 nedelje, ponekad i duže, da ne bi došlo do relapsa. Oporavak je često produžen.
Lečenje virusnih atipičnih pneumonija podrazumeva simptomatsku terapiju (ponekad su neophodni i antivirotici), a u slučaju bakterijske superinfekcije uklju;uje se i antibiotici.

         Q groznica, oboljenje iz grupe zoonoza, čiji je uzročnik Coxiella burnetti, poprilično je raširena u Vojvodini, naročito u Banatu. S obzirom da su najčešći rezervoari ovce, koze i goveda, najviše su ugrožene osobe koje su svojim radom vezane za stoku, poput zemljoradnika, stočara, veterinara i mesara. Često se ovo oboljenje ne uzima u obzir pri pojavi intersticijalne pneumonije, tako da mnogi pojedinačni slučajevi (kao ni manje epidemije) ne bivaju prepoznati.

Akutne Respiratorne Infekcije

Autor: dr Dragica Kovačević-Berić

        Respiratorne infekcije su sva oboljenja kod kojih je patološki proces lokalizovan na dišnim putevima, a najčešće se prenose aerogeno odnosno kapljičnim putem.
        ARQ su najmasovnija i najčešća oboljevanja čoveka i čine više od 2/3 svih infekcija, jer ih uzrokuju mnogi uzročnici prema kojima je čovek prirodno neotporan.Mogu se očitavati kao bolesti čitavog dišnog sistema no mnogo češće samo pojedinih njegovih delova. Najčešće su infekcije gornjih i srednjih, a ređe donjih delova dišnih puteva.
        ARI osobito su značajne za razvijene Zemlje, zbog života velikog dijela stanovništva u gradskim aglomeracijama, koncentracije ljudi u industrijskim središtima, potrebe za čestim i dugim putovanjima, uopšte života koji iziskuje neprestano međusobno komuniciranje. Sve to pogoduje njihovom brzom širenju i masovnom javljanju, pa ljudi iz takve sredine, barem 3-5 puta godišnje obole od nekog oblika ARI.

        Veliki je broj MO koji mogu da izazovu ARI. Ipak su to najčešće virusi, odnosno 2/3 ovih infekcija je virusne etiologije. Najčešći su virusi influence (tipovi A,B, i C) potom parainfluence, edenovirusi, retrovirusi, R-S virusi. Potom slede bakterijske infekcije i to najčešće uzrokovane streptokokom, meningokokom kao i hemofilusom influence.Među bakterijama posebno su značajne Hlamidije, Rikecije, a posebno je za ovo podnevlje interesantna Mikoplazma pneumonije. Ove poslednje mnogo češće izazivaju infekcije donjih respiratornih puteva tzv. atipične pneumonije i tada ih teško možemo razlikovati od virusnih pneumonija, kako klinički, tako i rengenološki. Respiratorni virusi nisu dobri antigeni, što rezultira slabim ili nikakvim imunitetom. Dakle, infekcije su česte, ne samo zbog mnogo različitih tipova, već i slabog imuniteta, pa jedna te ista osoba u kratkom vremenskom razmaku može da oboli više puta od istog tipa virusa.
        Izvor infekcije je sekret dišnih puteva inficirane osobe koja ga prenosi na zdravu kapljičnim putem, prilikom kihanja, kašljanja ili glasnog govora, što posebno dolazi do izražaja u zatvorenim, prenapučenim prostorijama. Posebno je ovdje interesantno tzv. zdravo kliconoštbvo, što znači da jedna osoba može biti nosilac virusa i drugih MO, pa svojim sekretom može zaraziti drugu osobu, a da ona sama nije obolela.
        Kod ARI infekcija, inkubacija je kratka i iznosi svega 1-3 dana. Bez obzira na veliki broj uzro~nika ovih oboljenja oni daju sli~nu simpatologiju. Pri tom razlikujemo opšte i lokalne simptome. Opšti su: visoka temperatura koja ponekad ide i do 40°C , malaksalost, glavobolja i bolovi u mišićima i zglobovima. Ovi simptomi se javljaju prvi, a na njih se nadovezuju lokalni simptomi: grlobolja, kašalj, ponekad i bol iza grudne kosti, kao i otežano disanje. Karakteristično je da virulentniji virusi, što je prvenstveno slučaj sa virusom gripa idu sa izraženijim opštim simptomima. Mi kažemo da dominiraju opšti simptomi nad lokalnim. Ipak etiološka dijagnoza samo na osnovu kliničkih simptoma uglavnom nije moguća. Moguće je dokazivanje specifičnim laboratorijskim testovima, uključujući i izolaciju virusa ali to su skupe metode ponekad dugo traju, pa se u rutinskoj dijagnostici uglavnom ne primenjuju.
        Možemo reći da su izuzev gripa ove infekcije uglavnom blage, završavaju potpunim izlečenjem za 2-7 dana. Iznimno mogu nastupiti komplikacije i to uglavnom biva zahvaćeno srednje uho kod dece i pluća kod odraslih kao posledica bakterijske superinfekcije. Među komplikacijama svakako je najteža, ali na sreću i najređa pojava gnojnog meningitisa.
        Lečenje kod ARI je uglavnom simptomatsko. Potrebno je mirovanje u krevetu, daju se sredstva za snižavanje temperature i vitaminska terapija. Potrebno je uzimati veće količine toplih napitaka. Samo u slučaju komplikacije, kao i kod primarnih bakterijskih infekcija potrebno je u terapiju uključiti i antibiotike.
Mere prevencije kod ARI su opšte i specifične. Pošto su ovo bolesti koje se javljaju uglavnom u jesenje-zimskom periodu, a njihovom nastanku i širenju pogoduje boravak u zatvorenim prenapučenim prostorima i opšte mere prevencije treba da idu u tom smeru. Potrebno je smanjivanje gustine smeštaja posebno u kolektivima, izbegavanje skupova, prozračivanje prostorija, vlažno čišćenje i prebrisavanje dezinfekcionim sredstvima.
        Najbolja preventivna mera je specifična profilaksa vakcinama, za one uzročnike za koje postoje vakcine. Ovo se prvenstveno odnosi na vakcinaciju protiv gripa. I za neke druge uzročnike postoji mogućnost vakcinoprofilakse kao npr. pneumokoknih infekcija, infekcija Hemofilusom influence tip B itd.

        Što se tiče trenutne situacije, virus Influenzae ne pokaziva povećanu aktivnost, kako kod nas tako i u celoj Evropi.

Vodič dobre kliničke prakse za astmu


1