srpski  |  magyar  |  english      
  o nama  |    Organizacija i rukovodjenje  |    Aktuelna dogadjanja  |    Kontakt  | 


Pavlović M.: Faktori rizika kardiovaskularnih bolesti dece školskog uzrasta

Doktorska disertacija Univerzitet u Novom Sadu, Medicinski fakultet Novi Sad, novembar 1994

Kardiovaskularne bolesti (KVB) predstavljaju jedan od primarnih zdravstvenih problema u celom svetu, a posebno u razvijenim zemljama. U našoj sredini oko 60% ukupnog mortaliteta pripada KVB, i oko 19.3% ukupnog morbiditeta, pa je stoga opravdano što se smatra da predstavljaju veliki socijalni, medicinski i ekonomski problem. Epidemiološke studije su dokazale da postoji visoka korelacija morbiditeta i mortaliteta od KVB odraslih sa ranim aterosklerotičnim lezijama, kao i sa nivoom faktora rizika u dece, omladine i odraslih. Faktori rizika su mnogobrojni sa kumulirajućim efektom, a istovremeno prisustvo jednog ili više faktora rizika povećava mogućnost razvijanja težih zbliža ateroskleroze u sve mlađim uzrastima.

Cilj ovog rada je bio da se utvrdi vrsta i učestalost pojedinih faktora rizika kod školske dece u Subotici, a zatim povezanost utvrđenih faktora rizika sa riziko faktorima roditelja, kao i relacije sa drugim ekološkim činiocima, prvenstveno načinom života ishrane.

U celokupnoj populaciji školske dece u Subotici (n=12.380) utvrđena je gojaznost kod 12.4% dečaka i 11.1% devojčica. Kod reprezentativnog uzorka (n=370) utvrđena je gojaznost kod 14.87-15.26% dečaka i devojčica, zatim sistolna hipertenzija kod 9.47%-11.67% dečaka i devojčica, a dijastolna hipertenzija kod 13.16% dečaka i 10.55% devojčica.

Hiperholesterolemija je evidentirana kod 11.58-12.78% dečaka i devojčica, zatim povišeni LDL-holesterol kod 20.5% dece, a snižene vrednosti HDL-holesterola kod 21.58% dečaka i 18.3% devojčica. Hipertrigliceridemija se sreće kod 22.11-25.56% dečaka i devojčica.

Slaba motorička sposobnost kao jedan od faktora rizika je utvrđena kod 36.1% dečaka i 40.1% devojčica.

Bez faktora rizika je utvrđeno samo 31.05% i 28.33% dečaka i devojčica, sa jednim faktorom rizika je evidentirano 31.58 - 33.89% dečaka i devojčica, zatim sa dva 20.0% i 18.89% sa tri 11.58% i 11.67%, a sa četiri 5.79% i 7.22% dece.

Posmatrajući relacije između dece i njihovih roditelja utvrđena je veća učestalost većine faktora rizika kod dece sa pozitivnom porodičnom anamnezom koja je prisutna kod 44.2% dečaka i 33.9% devojčica.

Najznačajniji elementi porodične ishrane kao nutritivni faktori rizika KVB su veliki unos holesterola iznad 300 mg dnevno kod 53.3% porodica, zatim masti iznad 30% energetske vrednosti kod 62.1%, zasićene masti iznad 10% energije kod 53.8% porodica, uz nepovoljan odnos P/Z ispod 0.45 kod 54.7% i unos kuhinjske soli iznad 6 gr/dan kod 15.8%, a nedovoljna količina dijetnih vlakna ispod 20 gr/dan kod 89.7% slučajeva. Pored toga je evidentiran deficit većine vitamina i minerala.

Prikazani rezultati ukazuju na relativno veliku učestalost faktora rizika KVB već kod dece školskog uzrasta u našoj sredini, što se može povezati sa izmenjenim uslovima i načinom života, neracionalnom ishranom i nedovoljnom fizičkom aktivnošću. Stoga je neophodno stalno praćenje, rano otkrivanje i preduzimanje blagovremenih preventivnih mera uz multidisciplinarni timski pristup sa ciljem redukcije faktora rizika, morbiditeta i mortaliteta KVB.


1